Er verschijnen nog altijd zeer regelmatig opdrachten waarin de freelancer feitelijk wordt behandeld als een werknemer met een ander contract. Ervaring met precies die ene toolset, werken op een vaste locatie, beschikbaar van negen tot vijf, en heel misschien een beetje flexibiliteit. Terwijl zowel werknemers als freelancers gewoon een contract hebben, al is het type overeenkomst en de bijbehorende rechten, plichten en mate van zelfstandigheid wezenlijk anders: een arbeidsovereenkomst is iets anders dan een overeenkomst van opdracht. Vergelijkbaar werk betekent dus niet automatisch hetzelfde contract.

In de praktijk zie je helaas al te vaak profielschetsen voor een freelancer voorbij komen die één op één lijken op een vacature van de organisatie. Vervangbaarheid ontbreekt vaak, aanwezigheid op vaste dagen en tijden is vanzelfsprekend, en de manier van werken wordt tot in detail voorgeschreven. Daarmee wordt het contractverschil feitelijk genegeerd: wie “freelancer” zegt maar werkt met de logica van een werknemer, schuift de verkeerder kant op bij de belastingdienst. Hetis duidelijk dat het wringt: organisaties roepen om ondernemerschap, maar schrijven teksten die bedoeld zijn voor een vaste medewerker.

De juridische kaders zijn voor het ministerie van SZW ondertussen helder. Een strakke aanwezigheidsverplichting, verplichte persoonlijke arbeid en gebrek aan reële vervangingsmogelijkheden wijzen op een arbeidsovereenkomst, niet op een zakelijke overeenkomst tussen twee ondernemingen. Het gaat dus niet alleen om een ander contract, maar ook om een andere manier van werken: meer autonomie, eigen risico, geen loonbetalingsplicht en geen toepassing van arbeidsrecht en cao’s zoals bij loondienst.

Dit raakt de kern van hoe we flexibele inzet organiseren. De recruiter zou beter moeten weten en een freelance-opdracht anders schrijven dan een standaard vacature! Organisaties willen wendbaarheid, helaas durven vacaturehouders vaak het bijbehorende ondernemerschap niet echt toe te laten. Wie serieus werk wil maken van extern talent, moet starten met de tekst & het contract: duidelijk onderscheid tussen vacatures voor vaste medewerkers en opdrachten voor zelfstandige professionals, en zorg dat zowel werkzaamheden als overeenkomst passen bij echte zelfstandigheid .