De vraag klinkt logisch, een kort antwoord is echter: "AI heeft geen IQ".

Een IQ-test vergelijkt menselijke cognitieve vermogens met die van andere mensen. AI is geen mens, het leert anders en het verwerkt informatie fundamenteel anders. Die vergelijking gaat dus mank. Het maakt AI echter niet dom. Het herkent best snel patronen, analyseert teksten, schrijft code, vat samen en werkt complexe vragen uit. Op duidelijk afgebakende taken kan AI absoluut menselijke topprestaties evenaren of overtreffen. Het is daarmee echter nog geen mens met een uitzonderlijk IQ.

IQ: best slim binnen kaders. IQ gaat over logisch redeneren, abstract denken, patroonherkenning en probleemoplossing. Daar is AI vaak sterk in. Geef een model veel informatie en een heldere opdracht en het produceert binnen seconden analyses, opties en ideeën. Pas op, AI kan echter ook hallucineren: onjuiste informatie geven, context missen of vanuit een verkeerde aanname redeneren. De mens moet, net als vroeger met het rekenmachientje, controleren of het antwoord klopt, wenselijk en verantwoord is.

EQ: geen emotie en zeker taalgevoel. EQ is emotionele intelligentie: emoties bij jezelf en anderen herkennen, begrijpen en er goed mee omgaan. AI kan signalen in tekst herkennen en verrassend sterk empathisch klinken. AI voelt echter niets. Het kent geen angst, schaamte, betrokkenheid of geweten; het voorspelt welke reactie passend lijkt. Daardoor is het een bruikbare sparringpartner, maar geen vervanger van oprechte menselijke aandacht.

SQ: sociaal gedrag en dan zonder ervaring. SQ, social quotient, gaat over sociale intelligentie: samenwerken, vertrouwen opbouwen, groepsdynamiek aanvoelen, conflicten hanteren en weten wat passend is. Ik ben ooit bij Pontes Groep getraind in 'employeneurship'. Daar werd voor mij duidelijk dat sociale intelligentie niet alleen aardig communiceren is, maar ook verbinding maken én ook verantwoordelijkheid nemen. AI kan helpen met een lastige boodschap, stakeholderanalyse of perspectieven. Maar het zit niet zelf aan tafel, leest geen lichaamstaal, voelt geen onderstromen, zoals besproken bij Deep Democracy Het draagt echter geen enkele verantwoordelijkheid voor een beschadigde relatie.

AQ: aanpassen zonder veerkracht. AQ staat voor adaptability quotient: omgaan met verandering, onzekerheid en tegenslag. Medewerkers kunnen na een mislukking reflecteren, leren en opnieuw beginnen. AI past zich mogelijk tijdens een gesprek aan de context aan, het heeft geen persoonlijke ontwikkeling, intrinsieke motivatie of veerkracht. Bij verandering heeft het nieuwe instructies, data of menselijke sturing nodig.

De werkelijke kracht

De relevante vraag is niet: wat is het IQ van AI? Passender is: "Welke intelligentie blijft voor mensen onderscheidend?"

AI maakt kennis en analyse makkelijker en toegankelijker. Hierdoor worden menselijke oordeelskracht, relaties, ondernemerschap en aanpassingsvermogen mogelijk juist waardevoller.